پایگاه خبری الف 10 مهر 1395 ساعت 16:54 http://alef.ir/vdcb0zbf5rhb9zp.uiur.html?397762 -------------------------------------------------- عنوان : حال‌وهوای رشیدی‌ها، 40 روز بعد از رفتن «داوود» بخش فرهنگی الف، 10 مهر 95 -------------------------------------------------- متن : در تمام عكس های داخل خانه یك ویژگی مشترك است؛ یك جفت چشم كه می خندند. ۴۰ روزی می شود كه صاحب این چشم ها برای همیشه رفته اما در خانه زیبای او همه چیز مثل گذشته است چون در این خانه بانویی هست كه هوای همه چیز را دارد. به گزارش اعتماد، تابلوها، گلدان ها، شمعدان ها، كتابخانه و... گل های اركیده درست مثل قبل هستند. در این خانه زیبا با آن حس و حال خوبش فقط یك چیز خیلی به چشم می آید؛ جای خالی مرد این خانه با چشم های همیشه خندانش. در یكی از شب های اول پاییز مهمان این خانه شدیم و با احترام برومند، لیلی رشیدی و سینا بانكی، همسر، دختر و نوه داوود رشیدی به گفت وگو نشستیم. خانواده ای كه هنوز رفتن او را باور نكرده اند. احترام برومند كه نزدیك به نیم قرن با رشیدی زندگی كرده می داند كه حالا باید با این واقعیت روبه رو شود. حال و هوای خاصی دارد: روزهای بسیار سخت و عجیبی است. چند روز اول را خوب به یاد ندارم. برایم مانند یك كابوس است و جوری گذشت كه حالا احساس می كنم بیست سال پیش بوده! یعنی این اندازه از من دور است. ضمنا حس می كنم باید با خودم مبارزه كنم تا هیچ چیز را فراموش نكنم و همه چیز را زنده نگه دارم. بسیاری از دوستان و نزدیكان می گویند مراقب خودت باش و دیگر غم و غصه نخور! اما من فكر می كنم باید این اندوه را زنده نگه دارم تا بدون اینكه دیگران را اذیت كند، همیشه با من باشد. در آن شب پاییزی او از وظیفه ای كه همه خانواده او دارند حرف می زند، محكم نشسته است، اما درونش همان غمی است كه چهل روز با خود می كشد، او می گوید وظیفه شان این است كه وجود و كارهای آقای رشیدی را زنده نگه داریم و یكی از راه هایش این است كه فكرش دایم با ما باشد. دوست دارد كه بیشتر از طرف خودش حرف بزند و می گوید كه وظیفه خود می داند كه فكر همسرش مدام با او باشد و به دنبال آن فكر همیشه اندوهش هم خواهد بود. او این از دست دادن را با بقیه از دست دادن های زندگی اش متفاوت می داند: از دست دادن همسر نسبت به پدر و مادر خیلی متفاوت است. استثنائا سینا رابطه خاصی با پدر بزرگش داشت. آقای رشیدی با همه عشقی كه به لیلی داشت اما رابطه خیلی خاصی با سینا و فرهاد داشت. برای این زن كه حدود نیم قرن با آن مرد زندگی كرده، پذیرش نبودن او اصلا آسان نیست. احترام برومند هنوز حضور داوود رشیدی را در خانه احساس می كند: حالت خیلی عجیبی دارم. گاهی فكر می كنم آقای رشیدی آنجا نشسته! حس می كنم او با من است و مثل همیشه به كارهای روزمره اش مشغول است. این شرایط خیلی سخت است. نزدیك ۵۰ سال با هم بوده ایم، با هم از در خانه بیرون رفته ایم. مثلا او گفته چراغ ها را من خاموش می كنم. تو كلید را بردار و... می بینید اصلا راحت نیست. از همان آغاز سخن و با نخستین پرسش اشك به چشم لیلی می آید. در تمام مدتی كه مادرش حرف می زند، او آرام و بی صدا اشك می ریزد. اشك می ریزد اما همچنان صورتش لبخند را قاب گرفته است. برای لیلی هم این تجربه سخت و عجیب است: برای هر كس كه این تجربه را پشت سر گذاشته، حسی عجیب و جدید است. چون آدم یك بار پدرش را از دست می دهد و این نخستین بار است كه چنین حسی را تجربه می كنم اما به هر حال این هم بخشی از زندگی است. نه می توانم با آن مبارزه كنم و نه مثل مادرم می خواهم یك غم و اندوه دایمی با من باشد. همان طور كه نمی توانم تسلیمش شوم. باید خودم را بدهم دست این موج و فكر می كنم طبیعتا مثل هر چیز دیگری باید واقع بینانه با آن برخورد كرد. چون جزو زندگی است. پدرم زندگی خوبی داشت و با افتخار زیست و رفت. ممكن بود اتفاقات خیلی بدتری بیفتد. این مرگ می توانست به شكل دیگری رخ دهد و حالا حضور او را می توان به شكل دیگری احساس كرد. سینا بانكی تنها نوه این هنرمند است. پسری نوجوان كه برای نخستین بار با تجربه مرگ یكی از نزدیكان خود روبه رو شده است، آن هم مرگ پدربزرگی كه از چهارسالگی در آغوش او بوده است. این تجربه برای هر نوجوانی می تواند خاص باشد اما برای سینا به واسطه رابطه عاطفی عجیب و بسیار نزدیكی كه با پدربزرگش داشته است ویژه تر هم هست: بابابزرگم را از همه بیشتر دوست داشتم حتی از مامانم. از چهار پنج سالگی تا دوازده سالگی هر شب كنارش می خوابیدم و او هر شب برایم خاطره تعریف می كرد. قبلا داستان تعریف می كرد تا اینكه یك شب گفت می خواهی خاطره بگویم؟ و از آن شب به بعد دیگر خاطره تعریف كرد. از كودكی و جوانی اش می گفت و با اینكه خاطراتش تكراری می شد ولی باز هم خوب بود. می دانید من فكر می كنم در زندگی همه آدم ها یك نفر نقش خدا را دارد یعنی هیچ وقت از پیش آن آدم نمی رود و بابابزرگم برایم همین نقش را داشت. شاید به همین دلیل است كه هنوز رفتنش را باور نمی كنم و او را حس می كنم. جایگاه داوود رشیدی در هنر ایران مشخص است و قرار نیست ما هم به بیان جملات تكراری بپردازیم اما دوست داشتیم بیشتر درباره وجه خانوادگی او بدانیم؛ اینكه رشیدی چگونه همسری بود؟ و احترام برومند در پاسخ به این پرسش می گوید: اصل قضیه این است كه من با عشق ازدواج كردم و در تمام این مدت تا همین یك ماه پیش كه او را از دست دادم، عاشقش بودم. این موضوع خیلی مهمی است. این روزها یاد همه آن چیزهای خوب می افتم. به هر حال در زندگی همه زوج ها گاهی دعوا و مشاجره، اختلاف عقیده و... پیش می آید. امكان ندارد زن و شوهری ۵۰ سال با هم زندگی كنند و بگویند ما هرگز با هم بگو مگو نداشتیم. اما من اینها را فراموش كرده ام. این چند وقت و همان مدتی كه كمی ضعیف شده بود و بیشتر در خانه استراحت می كرد، هرگز به آن چیزها فكر نمی كردم بلكه همیشه به لحظات خوشی كه داشتیم، فكر می كردم. لحظات خوش، سفرهایی كه می رفتیم، همه آن حرف ها و درد دل ها. مهم این است كه هرگز در مشكلات، پشت همدیگر را خالی نمی كردیم. حتی در مشكلاتی كه هر یك از ما با خانواده های خودمان داشتیم، هرگز مسائل را از هم جدا نمی كردیم. از او می پرسم بسیاری از زوج های عاشق می گویند زندگی روزمره با تمام بی رحمی هایش، به تدریج عشق را كمرنگ و آن را تبدیل به عادت می كند. شما چه كردید كه عشق تان همچنان حفظ شد؟ او از همان حس های همیشگی می گوید كه در عشق اتفاق می افتد: هر وقت حس می كردم عشق داوود به من كمتر شده، عمیقا ناراحت می شدم و گاهی هم سینا با من شوخی می كرد و می گفت كه بابا بزرگ مرا بیشتر از تو دوست دارد! سینا در پاسخ به مادربزرگش می گوید: خب خودش می گفت. نمی دانم شاید هم همینطوری می گفت كه من ناراحت نشوم. البته مدل دوست داشتن ها با هم فرق دارد. از همه آدم های دور و برم حداقل یك بار دلخور شده ام ولی از بابابزرگ حتی یك بار هم دلخور نشدم. هر بار هم كه نارحت می شدم و برایش درددل می كردم، همیشه همان حرفی را می زد كه می خواستم بشنوم. شاید هم چون من خیلی دوستش داشتم اینطور فكر می كردم. همیشه آرامم می كرد. وقتی بچه بودم و پیش هم می خوابیدیم، دستش را محكم نگه می داشتم كه نرود. با به یاد آوردن خاطره بیماری پدربزرگش ادامه می دهد: دو سه سال پیش كه اول مریضی اش بود، همیشه به مریضی فكر می كردم و اصلا خاطرات خوب یادم نمی آمد. خیلی هم ناراحت بودم اما الان خاطرات خوب بر می گردد. همیشه یا من اینجا بودم و او از دفتر به خانه می آمد یا اینكه من از مدرسه می آمدم و او اینجا منتظرم بود. یادم است سر یك كاری با گریم و پیرهن خونی به خانه آمده بود و من گریه ام گرفت. فكر كردم واقعا برایش اتفاقی افتاده! رابطه خاصی بین ما بود و هرگز فكرش را نمی كردم روزی بیاید كه او نباشد و حالا هم باور نكرده ام و فكر هم نكنم هیچ وقت بتوانم باور كنم. او از نخستین و سخت ترین از دست دادن زندگی اش حرف می زند، در مورد كسی كه از همه بیشتر دوستش داشت، به او گفته بود كه وقتی هجده ساله شدی این كار را با هم می كنیم یا وقتی بیست ساله شدی فلان كار را. اما پدربزرگش نماند تا در هجده سالگی یا بیست سالگی او كارهایی كه می خواستند با هم انجام دهند، بكنند. نمی خواست كه باور كند پدربزرگ مریض و رفتنی است، همیشه فكر می كرد كه حداقل تا شش، هفت سال دیگر وقت دارد، اما حال فكر می كند كه كاملا در اشتباه بوده است. برومند اما درباره نگاه رشیدی به مرگ می گوید، مرگ كه نگاهش به آن شیرین و راحت بود. اصولا در مورد مرگ خیلی حرف نمی زد. از آنهایی نبود كه بگوید بعد از مرگم چنین و چنان كنید. حالا كه فكرش را می كنم خوشحالم كه او حتی یك روز هم در رختخواب نخوابید. درست است این اواخر گاهی خیلی خسته می شد و چند بار موقع راه رفتن گفت خیلی سخت است. چند روزی هم بود كه از خستگی چشمانش را می بست. اول فكر كردم شاید چشمش مشكلی پیدا كرده كه دكتر گفت چنین نیست. داوود از آنهایی بود كه چشمانش هرگز پیر نشد و همیشه برق داشت. به عكسی كه پشت سرمان است اشاره می كند، رشیدی از داخل قاب با نگاه گرمش به ما می خندد برومند از آن عكس می گوید كه درست دو ماه قبل از رفتن، او به دوربین زل زده و نگاهش برق می زند: برق چشمانش همیشه بود ولی انگار خسته شده بود و دیگر می خواست برود و آنقدر شكرگزارم كه یك روز هم در رختخواب نماند یا هزار اتفاق دیگر كه می توانست بیفتد و نیفتاد. داوود رشیدی ۸۳ ساله بود كه درگذشت و همسرش معتقد است: هشتاد سال زندگی پربار، خوشبختی بسیار بزرگی است و خیلی ها آرزویش را دارند و بعد دیدید كه مردم با چه شكوهی بدرقه اش كردند! او خیلی راحت از دنیا رفت. خیلی قشنگ و راحت چشمش را بست و از این زندگی رفت. در تمام زندگی اش هم، فكر و عقیده اش این بود كه باید آدم خوشحال و شاد باشد و از تمام لحظات زندگی اش به طور مثبت استفاده كند و همین طور هم زندگی كرد. كتابخانه اتاق كناری با انبوه كتاب هایش نشان می دهد كه مرد این خانه چگونه عاشق خواندن بوده. او همیشه مشغول خواندن كتاب های تازه ای بود كه بسیاری از آنها را فرهاد پسرش برایش می فرستاد. سینا عشق پدربزرگش را به خواندن این طور توضیح می دهد: اواسط مریضی اش پشت میز می نشست و می گفت دارم ترجمه می كنم. نمی توانست اما می خواست. زندگی مشترك با یك مرد هنرمند چندان آسان نیست. مرد هنرمند گاه آنقدر غرق در كار می شود كه شاید نسبت به زندگی مشترك كم توجه به نظر برسد. احترام برومند خودش هم هنرمند بوده است، درباره تجربه با مردی هنرمند می گوید: نمی دانم چرا این فكر هست كه هنرمندان نسبت به زندگی زناشویی بی توجه هستند. داوود اصلا این طور نبود. با شناختی كه از خیلی از همنسلانش دارم، آنها هیچ كدام بی توجه نبودند. دلیل نمی شود كه چون هنرمند هستند، بی توجه باشند. سختی اش فقط به دلیل شرایط كارشان است كه منظم نیست. وقتی سر كار است، باید پشتیبانی اش كنی وسایل راحتی و آسایشش را فراهم كنی. مثل شرایطی است كه بچه آدم امتحان دارد و نیاز به مراقبت دارد. گاهی هم مساله اقتصادی و بی پولی وجود دارد. از این جهت زندگی هنرمندان قدری مشكل است چون نه از نظر اقتصادی وضع مشخصی دارد، نه از نظر ساعت كار. اوایل انقلاب، بیشتر كارهای داوود خارج از تهران بود. مادرش هم با ما زندگی می كرد. فرهاد تازه به خارج از كشور رفته بود و لیلی هم كوچك بود. تنهایی آن دوره برایم خیلی سخت بود ولی این دلیل نمی شود بقیه زندگی ها سختی نداشته باشد. همه زندگی ها مشكلات دارد. ما هم سختی های خاص زندگی خود را داشتیم اما او هرگز به خانوده بی توجه نبود برعكس خیلی حساس بود و وسواس داشت به خصوص روی تربیت بچه ها ولی هیچ وقت به هیچ كدام تحكم نمی كرد. می گفت با بچه باید ژست عصبانی شدن را بگیری نه اینكه واقعا عصبانی شوی چون هیچ نتیجه ای ندارد بلكه باید عصبانی شدن را بازی كنی. اگر واقعا عصبی شوی، یعنی با او لجبازی می كنی. همیشه این را به من یاد می داد. روش خیلی جالبی برای برخورد با بچه ها داشت و هیچ وقت هم مستقیما نصیحتشان نمی كرد. لیلی هم از پدری می گوید كه هیچ وقت برایش كم نگذاشت. پدری كه او را بسیارخوب و مهربان توصیف می كند و می گوید: وقتی با هم بودیم بیشتر جنبه خانوادگی غالب بود نه حرفه ای. البته تئاتر برایش جالب بود و همیشه سر تمرین نمایش های من می آمد و نظر می داد و هرجا لازم بود، حمایت می كرد. مثل نمایش آنتیگونه نخستین كار حامد محمد طاهری. حامد می خواست این نمایش را در تالار شماره ۲ تئاتر شهر اجرا كند و بابا حمایتش كرد. البته كارش خوب بود و بابا به آقای پاكدل كه آن زمان مدیر تئاتر شهر بود، گفت من این گروه را تایید می كنم. در بروشور نمایش هم برای مان مقدمه ای نوشت. حمایتش به خاطر خود نمایش بود نه فقط به این دلیل كه من در آن بازی می كردم. حمایت رشیدی از جوان ترها تا سال ها بعد هم ادامه داشت. هنرمندان جوان تئاتر، خوب به یاد دارند در ماجرای تالار مولوی و اینكه دانشگاه تهران قصد داشت این تالار را به رستوران تبدیل كند، رشیدی تنها هنرمند پیشكسوتی بود كه در تحصن تئاتری ها در فضای باز تالار مولوی حاضر شد و با رییس دانشگاه تهران گفت وگو كرد. احترام برومند هم در ادامه سخنان دخترش اضافه می كند: داوود روی تئاتر خیلی تعصب داشت به خصوص روی كار جوانان. از قبل انقلاب كه مدیر واحد تئاتر تلویزیون بود، روی كار بچه های شهرستان حساسیت داشت و حمایت شان می كرد. با آقای نصیریان سفرهای زیادی به شهرستان های مختلف داشتند و گروه های جوان و دانشجو را حمایت می كردند. برومند هم زن هنرمندی بود. او سال های پیش از انقلاب بهترین قصه گوی كودكان در برنامه های تلویزیونی و رادیویی بود اما به مرور فعالیت هنری اش كمرنگ شد از او می پرسم چرا این اتفاق افتاد؟ به خاطر زندگی خانوادگی یا مخالفت داوود رشیدی؟ نه. وقتی انقلاب پیروز شد، از روز ۲۲ بهمن تا آخر اسفند ۵۷ در تلویزیون كار كردم اما به دلیل مسائل و اختلافات سلیقه ای با مدیران آن دوره كه خیلی تندروی می كردند و عملكردشان خیلی با آنچه امروز رخ می دهد متفاوت بود، دیگر همكاری نكردم. البته طبیعی هم بود. اول هر انقلاب و تحولی، زیر و رو شدن هایی وجود دارد. ممكن است با بعضی بی انصافانه رفتار شود. اینها به دلیل شلوغی ها و سوءتفاهم هاست و من هم به دلیل همین سوءتفاهم ها و اختلاف سلیقه شدید با تندوری های مسئولان آن زمان، دیگر به این همكاری ادامه ندادم. روزهای اول حتی برای پخش یك كارتون معمولی هم حرف بود. شرایط آن زمان با الان زمین تا آسمان فرق داشت. كم كم روندی شكل گرفت كه من دیگر نتوانستم كار كنم. نه آنها علاقه ای به ادامه این همكاری داشتند و نه من. آقای رشیدی هم توصیه كرد یا باید مطابق میل آنها كار كنی یا اینكه نباید با آنها كنكاش كنی و ناچاری به خانه بیایی و من همین كار را كردم چون جای جر و بحث نبود. او تاكید دارد كه همسرش هرگز با كارهای هنری او مخالفتی نداشت و اتفاقا برعكس همیشه دلش می خواست كه دوباره شروع كند. برومند می گوید: آقای رشیدی به نفس كار خیلی احترام می گذاشت. برای او كار خیلی عظمت داشت. از آدم بیكاره بدش می آمد. دوست نداشت كسی بیكار باشد. خودش هم هیچ وقت بیكار نمی نشست. ویژگی اش این بود نه بیكار می نشست، نه نق می زد. نه شكایت می كرد. صدها مصاحبه دارد. فكر نمی كنم كسی شكایتش را شنیده باشد. در یك گفت وگوی معمولی هم گله و شكایت هست. اما با اینكه می توانم كتابی بنویسم از اذیت هایی كه به او شد، هرگز گله و شكایت نكرد و كار خودش را كرد. همیشه هم معتقد بود كسانی كه می گویند نمی توانیم و نمی گذارند، توهم خودشان است. همه می توانند باید تلاش كرد. در هر شرایطی آدم باید بتواند كار كند. رشیدی اهل گله نبود اما برای همسرش بعضی اتفاقات دردناك بوده است: اوایل انقلاب از خیلی از هم دوره ای هایش تقدیر كردند. با اینكه داوود، در سه چهار سال اول انقلاب چند فیلم خیلی مطرح با كارگردان های مطرح بازی كرد ولی مشخص بود فكری آن پشت است كه به داوود رشیدی نه جایزه بدهند و نه از او تجلیل كنند. ولی هیچ وقت از این مساله گله نكرد. وقتی بعد از مدت ها در دهه فجر از او تقدیر كردند و نظرش را جویا شدند، گفت دیر ولی بهتر از هیچ وقت از سوی دیگر به همه هم دوره ای های او نشان درجه یك هنری داده بودند ولی به او ندادند با اینكه از همه محق تر بود. خودش برای وزیر رزومه ای از فعالیت هایش شامل مقالات، ترجمه ها، بازی و كارگردانی و... نوشت. بعد از مدتی كه رزومه اش را بررسی كردند، نامه دادند كه استحقاق دریافت این نشان را دارد. داوود اینطور نبود كه چون نشان نداده اند، گله كند بلكه خودش تلاش كرد و رزومه اش را داد. متاسفانه همیشه یك نگاه منفی بود كه نمی خواهم در این گفت وگو بازش كنم، چون اینجا جایش نیست. اما می خواهم از شخصیتش بگویم. خود من نزدیك هفتاد سالم است. دور و برم خیلی آدم دیده ام اما از نظر حرفه ای كمتر شخصیتی مثل او دیده ام كه هیچ وقت از كسی بد نگوید، هر وقت هر كاری می توانست برای دیگران انجام می داد، خانوده اش را به این خوبی حمایت كرد. اول انقلاب كه هر دو نفر ما را از تلویزیون اخراج كردند، بدون اینكه خم به ابرو بیاورد، زندگی اش را به نحو خوبی اداره كرد. گاهی می گفتند كه بهتر بود فلان كار را بازی نمی كرد در حالی كه به هر حال همه آن كارها در جمهوری اسلامی انجام شده بود و چارچوب های اخلاقی داشت ولی بعضی كارها از نظر كیفیت هنری سطح بالایی نداشت. ولی او فكر می كرد الان كه بیكار است بهتر است این كار را بپذیرد و زندگی اش را از راه درست اداره كند تا اینكه فقط بنشیند و نق بزند یا اینكه خانواده اش را در حسرت وتنگدستی نگه دارد. زحمت می كشید. به عنوان مردی كه مسوول خانواده اش بود، از خودش مایه می گذاشت. نه اینكه پایش را دراز كند و منتظر باشد كاری از هر نظر هنری پیشنهاد شود. نمایش كار می كرد، فیلم و سریال بازی می كرد، ترجمه و تهیه كنندگی می كرد. همه كاری می كرد كه زندگی اش را اداره كند. حالا با آدمی روبه رو هستیم كه هم این همه كار كرده و هم خانواده اش را با آبرو اداره كرده و از هیچ جای دولتی هم حقوق نگرفته است. می پرسم كاری هم بود كه حسرتش را داشته باشد؟ برومند می گوید: نه. هر كاری كه دوست داشت، اجرا كرد. می خواست نمایشنامه احمدرضا احمدی را كار كند كه هزینه اش بالا بود و نشد. البته آن زمان شروع بیماری اش بود. همزمان با اجرای آقای اشمیت كیه رادیوتراپی می كرد و هیچ كس هم نمی فهمید. در همان حالت ها هم سر تمرین می آمد و به هیچ كس نمی گفت. این را به عنوان یك ضعف مطرح نمی كرد. دلش می خواست نمایش آری را كار كند كه خودش ترجمه كرده بود و دو پرسوناژ داشت. هنرپیشه های مورد نظرش كار داشتند و آن زمان نتوانستند بیایند. به هر حال كار كردن برای كسی كه همان زمان هم هشتاد سالش بود، سخت بود. نه تنها رشیدی كه كل خانواده سعی داشتند در دوره بیماری یا به قول برومند، ضعف همه چیز عادی باشد. دید و بازدید دوستان و خانواده، مسافرت ها و... طبق روالی همیشگی انجام شود. سینا می گوید: مریضی اش خیلی معلوم نبود. گاهی در تخته بازی اشتباه می كرد ولی حس نمی شد كه مریض است. رفتار و حرف هایش مثل همیشه بود اما یك سال اخیر خیلی درگیر شد. احترام برومند هم از آن دوره بیماری می گوید: همیشه از او عكس می گذاشتم یا در اینستاگرام خودم یا خبرگزاری ها و نشریات. خودش دوست داشت و ما هم دوست داشتیم این زندگی عادی جلو برود. در یك سال اخیر كمتر در مجامع عمومی حضور داشت اما در خانه پذیرای همه بودیم اما برای فیلم گرفتن اجازه نمی دادیم. بلند می شود و عكس ها را نشان می دهد. آخرین عكس خودش و همسرش، عكسی كه برومند پنج روز قبل از درگذشت رشیدی گرفته بود و در اینستاگرامش منتشر كرد. به آن عكس خیره شده، می گوید: داوود شانس خیلی بزرگی آورد كه خیلی خوب از دنیا رفت، می توانست خیلی بدتر از این باشد. هیچ وقت روی تختخواب بیماری نیفتاد و هرگز مریض سخت نبود. داستان هر كدام از عكس ها را تعریف می كند. گاهی هم با سینا درباره بعضی عكس ها بحث می كنند انگار كه ما آنجا حضور نداریم، خاطرات آنها را در خود كشیده است. از او درباره پررنگ ترین خاطره اش با رشیدی می پرسم، دارد ذهنش را ورق می زند تا یكی را بگوید. نمی تواند، خاطره ها زیادند، یكی دو خاطره كه نیست، نیم قرن زندگی است كه نمی شود یك خاطره را برداشت و تعریف كرد. هر روز و هر لحظه این زندگی برای برومند هزار خاطره دارد كه همه آنها خیلی روشن هر روز از جلوی چشمانش رژه می روند. سینا هم نمی تواند فقط از یك خاطره خاص سخن بگوید: عمو بهرام (شاه محمدلو) می گوید كه او مثل خورشیدی تابان بود كه همه ما دورش می گشتیم ولی از هر روز با او بودن، صد خاطره داریم كه نمی توان یكی را تعریف كرد. تصویرهایی كه دنبال هم می دویدیم. خاطرات و داستان هایی را كه تعریف می كرد هرگز یادم نمی رود. یك بار گریه می كردم چون باید موهایم را به خاطر مدرسه كوتاه می كردم اما این كار را انجام نداده بودم. بابا بزرگم گفت، غصه نخور خودم درستش می كنم و در دستشویی خانه موهایم را زد كه كج و كوله شد و من با همان شكل و شمایل رفتم مدرسه. سینا و پدربزرگش در فضای باز جلو خانه بازی می كردند، دنبال هم می كردند، گاهی هم فوتبال بازی می كردند. یك بار هم وقتی بچه ها فوتبال بازی می كردند پدربزرگش توی دروازه ایستاد و به نظر سینا خوب هم بازی كرد. كودكی او پر است از بازی های مختلفی كه با پدربزرگش كرده است، برف بازی، بسكتبال، كشتی و هزار تا بازی دیگر. او هم مثل برادرم بود، هم پدرم، دوستم و هم پدربزرگم... همیشه می خواستم كل روز پیشش باشم. همیشه هم پیشش بودم. هیچ وقت نشده چیز دیگری را به او ترجیح بدهم. سینا دوست ندارد كه آن خاطرات را فراموش كند، تمام سعیش را می كند كه خاطراتش را نگه دارد نگذارد كه غبار فراموشی روی آنها بنشیند. دوست ندارد از فعل گذشته برای پدربزرگش استفاده كند، چرا كه او هنوز در زندگی اش حضور دارد و او هر روز آنها را مرور می كند. از نخستین روزهایی كه وابسته پدربزرگ شد حرف می زند: رابطه من و پدربزرگم از جایی شروع شد كه دو، سه سالگی ام آمد دم مهدكودك دنبالم اما من سوار ماشین نمی شدم و مامانم را می خواستم. بعد گفت، هرچه بخواهی برایت می خرم و سوار شدم. برومند هم خاطره را جور دیگر تعریف می كند: سینا سه ساله بود كه به این خانه آمدند. خانه آنها واحد بغلی خانه ما است. دستش به زنگ نمی رسید و با دست های كوچكش به در می زد. از همان زمان مدام با ما بود. برومند در آخرین سخن خود در این گفت وگو می گوید: متاسفانه نسل جوان آقای رشیدی را خوب نمی شناسند و باید او را بهتر بشناسند. شاید وظیفه ما باشد كه با گردآوری كتاب زندگینامه اش بتوانیم این كار را انجام دهیم. خیلی در فكرش هستم ولی كار راحتی نیست. از تمام مصاحبه ها، مقالات و از همه اینها باید كمك بگیرم. با انتشار كتاب های ترجمه اش، چند تا از جوانان درخواست اجرای كارهایش را دادند كه قبول كردیم. هر كه بخواهد كار كند، از نظر ما هیچ مانعی ندارد چون او دوست داشت به جوانان به هر طریقی كمك كند. دلم می خواهد در این فرصت چند تشكر هم داشته باشم؛ اول از مردم كه در دوره حیاتش و بعد از آن همیشه احوال پرسش بوده اند. همین مردم عادی كه از شهرستان ها تماس می گرفتند و خبر می گرفتند. بعد از درگذشتش هم حضورشان در مراسم خاكسپاری غافلگیركننده بود. هر وقت به بهشت زهرا می رویم، تعدادی هستند كه از شهرستان ها بر مزار او حاضر شده اند. از مطبوعات و روزنامه نگاران و مسئولان وزارت ارشاد سپاس ویژه دارم و یك تشكر ویژه هم از آقای نصیریان دارم كه در دوره زندگی داوود و بعد از فوتش هر زمان در جلسه ای، بزرگداشتی و... سخن گفته، به خوبی خدمات داوود را به نسل جدید معرفی كرده است. در تمام مدت گفت وگو، تلفن خانه مدام زنگ می خورد و همین موضوع باعث می شود كه برومند بگوید: تلفن خانه ما هرگز خاموش نبود. داوود می گفت تلفن همیشه باید روشن باشد و در دسترس. سینا هم می گوید: هركس به موبایلش زنگ می زد، همیشه همه را جواب می داد. گاهی تلفنش شب زنگ می خورد و مثلا كسی می پرسید چه كار كنیم كه بازیگر شویم؟ و او می گفت بروید سر كلاس آقای سمندریان. در خیابان هم همیشه می ایستاد و با حوصله صحبت و شوخی می كرد. برخلاف اینكه عده ای فكر می كنند جدی بود، همیشه خندان بود و با همه شوخی می كرد. مصاحبه اینجا تمام می شود، بسیار مشتاق بودیم فرهاد رشیدی هم در این گفت وگو حضور داشت اما او خارج از كشور است و توانستیم یادداشت كوتاهش را داشته باشیم. روز جمعه ای بود. باید جدول ضرب یاد می گرفتم. گفتی بریم تجریش بستنی بخوریم. از باغ دو قلو راه افتادیم، دست به دست. شوخی كردی، بازی كردیم و جدول ضرب یادم دادی. چه آسان، چه شیرین. این طورى بودی، زندگی با تو شیرین بود و غمی نبود. چه چیز هایی كه یادم دادی بی آنكه كوچك ترین نصیحتی كنی ، بی هیچ زورگویى و سختگیری. هیچگاه ندیدم از كسی بد بگویى ، مردم را دوست داشتی و به آنها احترام می گذاشتی. سر تمرین تئاتر یا سر فیلمبرداری كه می رسیدى، همه با دیدن تو لبخند به لبان شان می آمد. به همه توجه می كردی، مخصوصا به آنهایی كه ظاهرا كار كم اهمیت ترى داشتند. توی كارت جدی بودی، حرفه ای بودی و به قول خودت سرباز هنر بودی، ولی هیچ وقت خودت رو جدی نگرفتی . عاشق هنر بودی ولى انسانیت و دوستی را فدای هنر نكردی. دنبال جاه و مقام نبودی و حسابگرى توى كارت نبود. جوگیر نمی شدی. بر عقیده ات پایدار بودى بى آنكه آن را بر كسى تحمیل كنى. بی عقده و بى حسد بودی. در سخت ترین شرایط، امید و توكلت را از دست ندادی. هیچ وقت ناراحتی و سختی ات را انتقال ندادی. زندگی را به ما شیرین كردی. شیرین مثل آن روزی كه جدول ضرب یادم دادی. در این گفت و گو لیلی كمتر حرف زد و بیشتر گریه كرد. می خواهیم حالا در یك قاب سه نفره بایستند. جلوی میزی كه پر است از عكس های رشیدی، آنها می خواهند او همچنان در قاب سه نفر ه شان حضور داشته باشد، عكس ها به دوربین زل زده اند، یك بار دیگر همه عكس ها را مرور می كنیم از كودكی تا كهنسالی؛ یك چیز در همه عكس ها ثابت است؛ چشمانی كه می خندند.