پایگاه خبری الف 12 آبان 1395 ساعت 11:31 http://alef.ir/vdcdsk0ooyt0zz6.2a2y.html?405034 -------------------------------------------------- پیشنهاد کتاب/ «وقتی قوها پیر می‌شوند»؛ خدیجه شریعتی؛ آگه عنوان : دنيای توصيف و تجديد خاطره مسعود عباس‌زاده؛ 12 آبان 1395 -------------------------------------------------- متن : وقتی قوها پیر می شوند نویسنده: خدیجه شریعتی ناشر: آگه، چاپ اول 1395 224 صفحه، 15000 تومان ***** شما می توانید کتاب وقتی قوها پیر می شوند را تا یک هفته پس از معرفی با ۱۰ درصد تخفیف از فروشگاه اینترنتی شهر کتاب آنلاین خرید کنید. **** هیچ چیزی برای یک نویسنده که در آغاز راه قرار دارد بهتر از این نیست که ناشری نامدار و معتبر کتابش را به بازار ارائه کند؛ چراکه اعتبار آن ناشر پشتوانه بهتر دیده شدن آن اثر خواهد شد. نشر آگه در سالهای اخیر کوشیده نویسندگان جوان و یا تازه کار را از چنین حمایت هایی بی نصیب نگذارد و حاصل نیز انتشار آثاری بود که در میان آنها نمونه های در خور اعتنا کم نبوده است. وقتی قوها پیر می شوند نخستین اثر خدیجه شریعتی است که پیش از این داستانهایی کوتاه از او را در جُنگهایی نظیز پرسه در حوالی داستان و یا وب سایت ها خوانده بودیم. این مجموعه داستان شامل 12 داستان کوتاه با عنوانهای بی خوابی، شب های روشن، حباب شکسته، عشق و آریتمی، عمه رازی، بالا رفتن از نردبان های لق، وقتی سنت جیمز برمی گردد، لیزی پنهان، وقتی قوها پیر می شوند، شبه جزیره، من و بالزاک و چرم سازی است که با نثری پاکیزه نوشته شده اند. زبان داستانهای خدیجه شریعتی روان و به دور از پیچدگی است و نویسنده بیشتر بر خلق فضاهایی زنده و تاثیر گذار در داستانها توجه داشته است که در این زمینه می توان به داستانهای شب های روشن، بی خوابی و من و بالزاک و چرم سازی اشاره کرد. بی خوابی یک شعر است مملو از توصیف و تصویر و شریعتی می داند که خواننده امروزی داستان ها بیشتر دنبال توصیف و جزئیات می باشد. مثل جوجه ای می ماند که به پوسته تخم خود نوک می زند، با حوصله آن را تکه تکه می کند، سرفرصت از درونش خارج می شود و دست آخر پا به این جهان می گذارد. توجه کنید! دست آخر. دنبال جزئیات است تا کلیات که بیشتر گذر هستند و مملو از بی توجهی و بی خوابی، جریان سیال ذهن و در نهایت، بی اعتمادی به آنچه هست و نیست، آزاردهنده است و البته لذت بخش. در داستان شب های روشن، شاگرد معلمی که حالا در روسیه راهنمای تور شده، او را ملاقات می کند و آن دو به موزه داستایفسکی می روند. به مرور آثار و زندگی داستایفسکی و تولستوی می پردازند. از گردش در موزه و شهر گرفته تا مرور خاطرات مدرسه، همه چیز زنده است و نبضش می زند. معلم روسی را از پسر یکی از همکاران پدر آموخته که در ذوب آهن اصفهان با روس ها کار می کرده است. پس از یک مرور که به سیروسلوک شبیه است، از یکدیگر خداحافظی می کنند: ... باز هم مرسی، از این شب روشن و رویایی. به امید دیداردر اصفهان. یادآوری خاطرات ، آن هم با نگاهی آمیخته به نوستالژی نیز از مایه های مورد علاقه شریعتی به نظر می رسد به ویژه در داستان عشق و آریتمی که رنگ وبویی عاشقانه نیز به خود گرفته است. عشق پیرانه سری هم از آن عشق هاست. از گذشته تا حال و حتماً تا آینده، داستانها باید درباره اش نوشت. زن و شوهری سالخورده حالا عشق پیرانه سری یکی از همکاران شان را یادآوری می کنند. عشق به زنی ظاهراً خیالی. سی سال پیش همسر مرد عاشق، فوت شده و حالا دو همکار پزشک او عشقش را تحلیل می کنند. زن تصادفاً دکتر عاشق را در سی و سه پل ملاقات می کند. ...چند لحظه خیره شدم اما نفهمیدم، دست هاش، حالت خداحافظی دارد یا التماس دعا؟. (صفحه64). داستان کوتاه عمه رازی نیز از چنین حال و هوایی برخوردار است. یادآوری خاطرات دهه اول انقلاب، محور اصلی این قصه است. دورهمی ها و کلی حرف و حدیث. خاطراتی که هنوز هم 40، 50 ساله های کوچه و بازار با آن ها سرخوشند. هم شادی و هم غم دارد. داستان در اصفهان اتفاق می افتد. اما می تواند هر جای دیگری هم اتفاق بیفتد. داستانی سرشار از اعتقاد و اعضای خانواده که باهم زندگی می کنند، باهم خوشحال می شوند و با هم غمگین. خلاصه، خانواده ای که یکپارچه حرمت دارد. و یا در داستان شبهه جزیره آسیه معلم سابق شبه جزیره ای در دریای خزر به بهانه تحقیقی به آنجا می رود و خاطره دو سه دهه برایش زنده می شود و تحقیقاتش را با دودکردن سیگاری به پایان می برد. در داستان حباب شکسته نیز تاکید بر یادآوری گذشته و نقش کلیدی آن در حال روز امروز آدمهاست. در زندگی داستان چند دانشجوی سابق پزشکی است که گذشته دانشجویی خود را یادآوری می کنند. مرور رمز و رازهایی که با بازگویی و کالبدشکافی توأم است....آزی فلاسک را در بغل می گیرد: یاسی تو هم که تازگی ها تا همه چیز را تشریح نکنی، دست برنمی داری. (صفحه48) شخصیت هایی که گمان می کنندتمام جیک و پوک یکدیگر را می دانند. ولی هرچه بیشتر وارد حریم خصوصی یکدیگر می شوند، تازه مشخص می شود که چقدر همدیگر را کم می شناسند. سال های دانشجویی و سال های جنگ مرور می شوند و حریم خصوصی یکی از استادها با شکستن حباب فلاسک شکسته می شود. آن ها به خود می آیند و از خلسه خارج می شوند. داستانهایوقتی سنت جیمز برمی گردد و لیزی پنهان برپایه نوعی تداعی معانی ذهنی شکل می گیرند. موقعیتی که شخصیت ها را می تواند درامتداد زمان و مکان به حرکت در آورد. در داستان وقتی سنت جیمز برمی گردد خانواده ای که بعداً در یک دو داستان دیگر هم حضور دارند از شهر سانتیاگو دکامپوستلای اسپانیا دیداری دارند. در مکان های مذهبی، نشانه های آشنایی پیدا می کنند؛ راه شیری...راه مکه، شتر پیامبر(ص) ... سردرکلیسا و ... البته نه به معنویت آن ها: ... همه پنجره های دیر بسته است. ظاهرش شبیه دیری است که زنان تزارهای مرده را به تبعید در آن فرستادند.(صفحه116) و دیداری خاطره انگیز از شکوه مسلمانان در اروپا، چرا که: ... وقتی سنت جیمز بیاد، همه برمی گردند سرجاشان. (صفحه128). و در داستانلیزی پنهان دیدن تابلوی مونالیزا یادآور یک خاطره تلخ برای خانواده ای می شود؛ دخترکنجکاو می شود تا عکس مریم بخت برگشته را که شبیه مونالیزاست، بگیرد. خانم بزرگ به او توصیه می کند نگذارد استادش از او نقاشی (پرتره) بکشد تا مثل مریم نگون بخت نشود: ... دلت را خالی نکنم ننه آخرش خوبه؛ اصحاب کهف، جونی سالم به در بردند، اما کی دیگه سیصد چهارصد سال عمر می کند. فوق اش مثل ننجونم، صدوبیست سال. راستی لیزی پیزی رو کی کشیده، چند سالشه؟(صفحه144). خدیجه شریعتی نویسندگان را نیز فراموش نکرده و در دو داستان وقتی قوها پیر می شوند و بالا رفتن از نردبان های لق به سراغ چنین شخصیت هایی رفته است. در داستان وقتی قوها پیر می شوند از فضایی کم بیش انتزاعی (در قیاس با دیگر آثار) برخوردار است اشاره ای شده به همان دغدغه هایی که معمولا می توانند با آن درگیر باشند؛ از مراحل مختلف چاپ کتاب گرفته تا تأیید نوشته ها توسط وزارت ارشاد و.... در داستان بالا رفتن از نردبان های لق یک نویسنده که در دوران انقلاب دانشجو بوده با یک راننده تاکسی ایرانی در پاریس همراه می شود تا به پرلاشز بروند. این همراهی فرصتی می شود برای بحث های گوناگون از ادبیات ایران و جهان گرفته تا زلزله طبس و یادآوری روزهای انقلاب و نامشخص بودن سره از ناسره. خدیجه شزیعتی در مجموعه داستان وقتی قوها پیر می شوند با اتکاء به پالودگی زبان، ریتم روان و خط و ربط در ست میان عناصر روایی، آثاری خواندنی را پیش روی علاقمندان ادبیات داستانی امروز ایران قرار داده است.