پایگاه خبری الف 1 آذر 1395 ساعت 10:21 http://alef.ir/vdcezp8enjh8z7i.b9bj.html?416015 -------------------------------------------------- عنوان : ماجرای ارتباط شریعتمداری و عرب سرخی در بازجویی‌ها -------------------------------------------------- متن : روزنامه شرق به بهانه درگذشت شایان فر مدیر پژوهش های موسسه کیهان در گزارشی نوشت: گنجینه اسرار، مشاور فرهنگی روزنامه کیهان، مدیر دفتر پژوهش های مؤسسه کیهان و خالق نیمه پنهان، درگذشت. اینها عناوینی است که رسانه ها در انتشار خبر فوت حسن شایان فر، نفر دوم روزنامه کیهان، استفاده کرده اند. نزدیک ترین فرد به لحاظ فکری به حسین شریعتمداری که از قضا، به لحاظ ظاهری هم شباهت هایی به او داشت. هفته نامه متن که به مدیرمسئولی مصطفی پورمحمدی، برادر معاون سابق وزارت اطلاعات و وزیر دادگستری فعلی، منتشر می شد، سال ٩١ گزارشی با عنوان نیمه پنهان کیهان درباره حسین شریعتمداری و حسن شایان فر منتشر کرد. در این گزارش، آمده بود: اواسط دهه ٦٠ گروهی از کارشناسان سپاه و معاونت اجتماعی وزارت اطلاعات به زندان اوین رفتند تا با زندانیان سیاسی چپ به ویژه آنها که به دلیل کم تجربگی، گرفتار عضویت در گروه های مخالف شده بودند، مباحثه کنند. گروهی که برخی از آنها پیش از پیروزی انقلاب، در شمار زندانیان سیاسی جای می گرفتند. این بحث ها چیزی شبیه به مناظره های رایج در اوایل دهه ٦٠ نبود؛ بلکه هدف آنها ایجاد تغییر فکری در زندانیان و بازگرداندن آنها از صفوف مخالفان نظام بود. از میان این کارشناسان، گروهی توانستند به موفقیت های بیشتری دست پیدا کنند. میان گروهی که برای بحث با زندانیان عازم بندهای سیاسی و امنیتی زندان ها شده بودند، دو نام بعدها در فضای رسانه ای انعکاس بیشتری یافت. این دو که در نوشته های مخالفانشان با عنوان برادر حسین و برادر حسن از آنها نام برده می شود، موفق شدند برخی از زندانیان دهه ٦٠ را به نوشتن خاطرات سیاسی شان از گروه های مخالف تشویق کنند. نوشته هایی که در آنها بخش هایی از روابط پشت پرده سازمان های سیاسی ضد نظام، افشا می شد تا به این وسیله از عضویت و گرایش جوانان و نوجوانان به آنها کاسته شود. این گزارش ادامه می دهد:حسین شریعتمداری (فرزند محمد و متولد ١٣٢٦ دماوند) و حسن شایان فر (متولد ١٣٣٥)، هرچند هفته یک بار، مسیر درکه تا بهارستان را می پیمودند تا مجموعه نوشته های این زندانیان را برای چاپ در اختیار مسئولان وزارت ارشاد بگذارند. آنها یکی، دو کتاب از این دست را با کمک چاپخانه وزارت ارشاد چاپ کرده و در میان زندانیان، دانشگاه ها و مراکز روشنفکری کشور پخش کردند. این کتاب ها چنان با استقبال مواجه شد که گردانندگان آن برای چاپ سریع تر مجموعه های بعدی، تحت فشار قرار گرفتند. در ادامه نیز می آورد: نوشته های تواب ها خیلی بیشتر از آن بود که برای چاپ آن به یک گاهنامه بسنده کرد. فیض الله عرب سرخی، مدیرکل حراست وزارت ارشاد در آن زمان، یک پیشنهاد هیجان انگیز داد؛ او به شریعتمداری و شایان فر پیشنهاد کرد این نوشته ها را برای چاپ به روزنامه کیهان بسپارند تا هم وقت شان برای کارهای اجرائی گرفته نشود و هم این دست نوشته های سرنوشت ساز، در اختیار مخاطبان گسترده تری قرار گیرد. دوران دوستی عرب سرخی با حسین شریعتمداری عرب سرخی اما روایت دیگری از این ماجرا دارد؛ او به شرقمی گوید: من و حسن شایان فر، دوست دوران کودکی بودیم و این ارتباط حداکثر تا نیمه ها یا اواخر دهه ٦٠ هم ادامه داشت و بعد به خاطر فاصله های سیاسی، کم رنگ شد. آن زمان، بچه های زندانی داستان یا قصه ای می نوشتند. من کمک کردم که منتشر شود. همان زمان دو جلد کتاب به اسم روزها و سوزها منتشر شد که اگر الان هم در اینترنت جست وجو کنید، به آن بر می خورید. هیچ چیز خاصی نبود؛ صرفا تعدادی قصه و داستان کوتاه بود و اصلا بحث اعترافات یا مباحث سیاسی در آن نبود. تغییر مدیریت روزنامه کیهان بعد از رفتن محمد خاتمی و نزدیکان فکری او به آمدن مهدی نصیری منجر شد و سپس به شریعتمداری رسید و معاونت فرهنگی آن نیز به شایان فر رسید. شایان فر از سال ٧٢ به جمع کیهانی ها پیوست و انتشار پاورقی های نیمه پنهان، درست هم زمان با آمدن دولت اصلاحات، در کیهان آغاز شد. حسن شایان فر در یک دوره زمانی با حکم محمود احمدی نژاد به عضویت هیأت مدیره مرکز اسناد ریاست جمهوری هم منصوب شد؛ مرکزی که هنوز بسیاری از اسناد آن منتشر نشده است و انتشار اسناد آن، می تواند در تدوین تاریخ اداری و مدیریت اقتصادی ایران، تحول ایجاد کند. گفته شده، زمانی که محمدحسین صفارهرندی هم از کیهان به دولت نهم راه یافت و وزیر ارشاد شد، رسایی به توصیه و سفارش حسن شایان فر، در این وزارتخانه به کارگرفته شد و مدیریت اداره ارشاد قم را عهده دار شد. نیمه پنهان نیمه پنهانی که شایان فر نوشتن آن را در کیهان آغاز کرد، از سال٧٦ به صورت پاورقی منتشر می شد و بعدا از سوی دفتر پژوهش های مؤسسه کیهان، به صورت مجلد منتشر شد و تاکنون به ٦٠ جلد رسیده است. بسیاری از نویسندگان، روشنفکران، شاعران و چهره های سیاسی و فرهنگی سال های گذشته و اخیر، با نگاه خاص حسن شایان فر و خط کیهان، در این ستون تجزیه و تحلیل شده اند. خبرگزاری تسنیم درباره نوشته های شایان فر نوشته است: مرحوم شایان فر از عناصر انقلابی بود که نقش شگرفی در افشای عناصر ضد انقلاب و وابسته به استکبار جهانی داشت. همواره به دلیل افشای ماهیت واقعی پرده نشینان و دستان پنهان و پیدای افراد پشت پرده جریان های معاند با انقلاب اسلامی، از جمله فراماسون ها، مورد غضب فتنه گران داخلی و خارج نشین بود و تا آنجا که توانستند وی را آماج ناسزا ها و فحاشی های خود قرار دادند. هفته نامه متن هم در همان گزارش خود نوشته بود: مؤسسه پژوهش های کیهان از سال ها پیش مسئولیت صفحه ای در روزنامه کیهان را (عمدتا صفحه ١٤) برعهده دارد که عنوان آن نیمه پنهان است. بسیاری از اعضای کانون نویسندگان و گروه های چپ، حدود ١٥ سال پیش با این کابوس به خواب می رفتند که روز آینده سند یا مطلبی علیه آنها در این صفحه کیهان چاپ شود؛ ولی در سال های اخیر، این بخش از کیهان توجه خود را به گروهی از اصلاح طلبان تندرو و مخالفان خارج کشور معطوف کرده و نیمه پنهان آنها را نمی نگارد... در دوره موسوم به اصلاحات، گروهی از کسانی که نیمه پنهان آنها در کیهان نوشته می شد، اصرار داشتند که این مقاله ها به استناد شنود تلفنی یا برگه های بازجویی زندان ها نگاشته شده است. هرچند مسئولان کیهان می گفتند که آنها از اسناد قابل دسترس برای عموم مردم همچون آرشیو نشریات و اسناد مراکز تاریخ پژوهشی مانند مرکز اسناد انقلاب اسلامی استفاده می کنند. متن در همان گزارش نوشته بود: شایان فر را همچنین می توان گوگل یا دایره المعارف شفاهی عناصر ضد نظام نام گذاری کرد. حافظه او به قدری قوی است که هرگاه نام یکی از این افراد را می شنود، اطلاعات زیادی درمورد او بیان می کند؛ آن هم نه به استناد جست وجو در سایت ها و وبلاگ ها، بلکه به استناد منابعی دقیق تر همچون آرشیو نشریات قدیمی. کتابخانه ای که سراسر اتاق او را فراگرفته است، از آرشیوهای کم نظیر مطبوعات فارسی چاپ قدیم و جدید و داخل و خارج کشور به شمار می آید. حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان، با اشاره به درگذشت حاج حسن شایان فر، مدیر پژوهش های کیهان، گفته است: حاج حسن شایان فر ما، نام آوری گمنام بود، او مصداق مردانی بود که خدای مهربان آنان را با صفت رجال لا تلهیهم تجاره و لا بیع عن ذکرالله ستوده است. قبل از آمدنم به کیهان در سپاه با هم بودیم و در همان حال همکاری های مشترک دیگری داشتیم. ایشان با درخواست این جانب از نخستین روز حضورم در کیهان مسئولیت مشاور فرهنگی و مدیریت دفتر پژوهش های مؤسسه را برعهده گرفت، ضمن آنکه عضو شورای سردبیری روزنامه هم بود مدیرمسئول روزنامه کیهان با تأکید بر اینکه سینه مرحوم حاج حسن ما گنجینه اسرار بود و گفتنی های ناشنیده ای داشت که در هنگامه تهاجم فرهنگی و جنگ نرم سره را از ناسره جدا می کرد، گفته است: با جرئت می گویم در اشراف و احاطه به عرصه فرهنگی کشور و شناخت عناصر فعال در این عرصه نه فقط کم نظیر که بی نظیر بود و همتایی نداشت. مرحوم شایان فر به شدت مبادی آداب شرع مقدس و تقوایش مثال زدنی بود. ایشان زندگی به غایت ساده ای داشت و از مال و منال دنیا اندوخته ای نداشت. شایان فر از اواخر سال ٨٩ به بیماری سختی مبتلا شد و برای همین مدتی کیهان را ترک کرد؛ او به شدت گرفتار بیماری شبکه های عصبی شد و مدتی در بیمارستان بقیه الله سپاه پاسداران بستری شد. او حتی در این بیماری، مدتی قدرت تکلم خود را نیز از دست داد؛ بااین حال پس از مدتی سلامتی خود را بازیافت و بار دیگر به کیهان بازگشت. اردیبهشت ماه ٩٠ سایت صراط در گزارشی خبر از بازگشت او به کیهان داد و نوشت: مرد دوست داشتنی بروبچه های کیهان به روزنامه بازگشت. دیروز بچه های تحریریه کیهان ناگهان خبردار شدند که حسن شایان فر در اتاقش نشسته است. شایان فر بعد از ورود به مؤسسه کیهان گفت؛ خدا را شکر که بار دیگر به عبادتگاه خویش بازگشتم. همه در کیهان در آرزوی روزی نشسته اند که او دوباره مجلس درس پرنکته اش را برپا کند. شایان فر ساعت ۱۱ صبح روز جمعه در کنار فرزندش و پیام فضلی نژاد (نویسنده و پژوهشگر کیهان) و ابراهیم حاجی محمدزاده (از مقاله نویسان کیهان) وارد ساختمان مرکزی مؤسسه کیهان شد. احتمال ترور بیولوژیک شایان فر پیام فضلی نژاد که آن روز به همراه حاج حسن وارد روزنامه کیهان شده بود، روز گذشته در دو تويیت نوشت: درباره ترور بیولوژیک حاج حسن شایان فر و ابعاد ناگفته آن به زودی خواهم نوشت و روایت جلسه بررسی آن را با حضور مقامات عالی در سال ٨٩ خواهم گفت. او با اشاره به روایت حسین باستانی در بی بی سی درباره شایان فر هم نوشت: روایت باستانی از شایان فر آمیخته با تحریفات تاریخی است، او برای بحث با منافقین به زندان قزل حصار می رفت نه زندان اوین. این جمله فضلی نژاد از این منظر می تواند درست باشد، چراکه کتاب روزها و سوزها هم از سوی انتشارات فرهنگی زندان قزل حصار منتشر شده است. حسن شایان فر مقدمه ای بر یکی از کتاب های پیام فضلی نژاد با عنوان ارتش سری روشنفکران نوشته؛ در بخش هایی از این مقدمه آمده است: روند پژوهش و نگارش کتاب ارتش سری روشنفکران، ماجرای پُرفرازوفرودی دارد؛ پاییز ١٣٨٥ که آقای پیام فضلی نژاد به دفتر پژوهش های مؤسسه کیهان آمد، ابتدا نوشتن خاطرات خود را از دوران موسوم به اصلاحات با عنوان ملاقات با جاسوس آغاز کرد. در این کتاب، نویسنده در کنار شرح تجربیات و مشاهدات خود از پیوند سیاست مداران غرب زده و مدعیان اصلاح طلبی که دچار استحاله فکری شده بودند، از هویت و اسناد جدیدی درباره چند عامل اطلاعاتی بیگانه در ایران نیز پرده برداشت. اگرچه این کتاب آماده چاپ است؛ اما بنابر ملاحظاتی و موافقت نویسنده، انتشار آن به آینده موکول شد.... در ادامه این مقدمه آمده است: هنگامی که روند نگارش این کتاب سرعت گرفت، ترور فضلی نژاد در دوم اسفند ١٣٨٨ (که متأسفانه از سوی مراکز ذی ربط و نهادهای مسئول مورد پیگیری جدی قرار نگرفت) و تبعات جسمی ناشی از آن، به یک توقف ناخواسته دیگر تا بهار ١٣٨٩ انجامید. پس از بهبودی حال فضلی نژاد و شروع دوباره کار، بستری شدن این جانب در آذر ١٣٨٩ به مدت سه ماه در بیمارستان بر این تأخیرها اضافه کرد. باوجود همه این اتفاقات پی درپی، با لطف و عنایت الهی این پروژه سرانجام به سامان رسید و پاورقی کتاب ارتش سری روشنفکران از سوم دی تا ٢١ اسفند ١٣٩٠ در ٥٦ قسمت در صفحه پاورقی نیمه پنهان روزنامه کیهان چاپ شد. انتشار پاورقی کتاب و بازنشر آن در خبرگزاری ها و سایت های اینترنتی با استقبال گسترده خوانندگان روبه رو شد؛ اما چنان که پیش بینی می شد واکنش های عصبی و فحاشی های رسانه های معاند را درپی داشت. حسن شایان فر روز جمعه ٢٨ آبان در ٦٠سالگی درگذشت.