پایگاه خبری الف 9 آذر 1395 ساعت 11:34 http://alef.ir/vdcgt79tyak9qw4.rpra.html?418349 -------------------------------------------------- پیشنهاد کتاب/ «بعضی از ما به دوستمان کلبی هشدار داده بودیم»؛ دونالد بارتلمی؛ علی منصوری؛ روزگار نو عنوان : نویسنده‌ای که زبانش را کُشت ناهید آهنگری؛ 9 آذر 1395 -------------------------------------------------- متن : بعضی از ما به دوستمان کلبی هشدار داده بودیم نویسنده: دونالد بارتلمی مترجم: علی منصوری ناشر: روزگار نو، چاپ اول 1392 80 صفحه، 5500 تومان شما می توانید کتاب بعضی از ما به دوستمان کلبی هشدار داده بودیم را تا یک هفته پس از معرفی با ۱۰ درصد تخفیف از فروشگاه اینترنتی شهر کتاب آنلاین خرید کنید. ***** او خدای داستان های به اصطلاح پست مدرن بود؛ جزو اولینشان و احتمالا بهترینشان. شاید زمانی که در ده سالگی شروع به نوشتن و خلق آن جهان کودکانه و پر از شیطنت و بازی کرد، هیچ وقت فکرش را نمی کرد که روزی لقب پدر داستان پست مدرن را بگیرد و برای اولین بار رشته نویسندگی خلاق را در دانشگاه هوستون- دانشگاهی که پدرش هم در آن تدریس می کرد- بنیان بگذارد. عشق او به دنیای ادبیات تحت تاثیر کتاب شعری از شاعران فرانسه شکل گرفت که پدرش به وی داده بود اما در سالهای بعد، چالشهای زیادی با پدرش از نظر دید فکری و یا سلیقه ای پیدا کرد چرا که پدرش به هیچ وجه با داستانهای پسامدرن وی موافق نبود و آن را تمسخر می کرد! اما به هر حال دونالد توانست نویسنده ای شود که بر نویسندگان پس از خود نیز تاثیر گذاشته و حتی از آنها پیشی بگیرد شاید بتوان پل استر را یکی از نویسندگان حالِ حاضر امریکا دانست که به شدت تحت تاثیر بارتلمی و دنیای آثارش قرار دارد و به نوعی دنباله روی شیوه بارتلمی در خلق فضاهای تخیلی داستانهایش هست. بارتلمی نویسنده ای است که او را با شروع شگفت انگیز و گاه هولناک و به همان اندازه شوخِ داستانهایش می شناسند. نویسنده ای که شاید تا لحظه مرگش در سن 58 سالگی که سرطان امانش نداد، هنوز همان کودک ده ساله بود که برای اولین بار دست به قلم می برد و هر بار که این قلم را در دست می گیرد طور دیگری به دنیا نگاه می کند و دنیایی دیگر را خلق می کند اما همگی از دریچه چشم همان کودک ده ساله؛ دنیایی پر از بدیهیات، پر از رنگ، پر از بازی... و این بازی نقطه عطف اکثر داستانهای بارتلمی است. دونالد بارتلمی در دانشگاه هوستون فلسفه خواند، هرچند نیمه کاره آن را رها کرد. اما فلسفی نویسی چیزی بود که در جان و روحش و متقابلا در آثارش نمایان بود. تاثیری که او از فلسفه اگزیستانسیالیسم و پست مدرنیسم گرفت در لابه لای آثارش با بازیهای زبانی خاص خودش، با به چالش کشیدن قراردادهای اجتماعی و فکری و به طور کلی بدیهیات، با طنز تلخ و نگاه پر از حیرت کودکانه اش به جهان به خوبی قابل رویت است. چارلز مالزورث منتقد آمریکایى در مقدمه کتاب زندگى شهرى- شاهکار بارتلمی که از دید مجله تایم به عنوان کتاب برگزیده سال 1971 انتخاب شد- درباره وى مى گوید: پوچ گرایى چون ساموئل بکت جهان را اساساً مبهم مى داند، سوررئالیست سرخوشى چون ریچاد براتیگان آن را متضاد مى بیند اما به نظر بارتلمى جهان هردوى این هاست. کتاب بعضی از ما به دوستمان کلبی هشدار داده بودیم مجموعه ای کوچک از 9 داستان کوتاه دونالد بارتلمی است شامل: بعضی از ما به دوستمان کلبی هشدار داده بودیم، کوه شیشه ای، یک شهر کوچک خریدم، قصر در ساعت چهار صبح، شبلی، مدرسه، حواشی، بازی و بالن. که به همت نشر روزگار نو و ترجمه قابل قبول علی منصوری روانه بازار شد. از بارتلمی آثار زیادی به فارسی ترجمه شده است و به نظر می آید داستانهای کوتاه وی موفق تر از رمانهایش شناخته می شوند. در این کتاب نیز دونالد بارتلمی مثل سایر آثارش، پای هر داستان امضای خاص خودش را می زند و به هیچ وجه از به رخ کشیدن سبک خاص خود در داستان نویسی کوتاه نمی آید. جهانی که او در آثارش خلق می کند مخصوص خود داستان است، نه نمود و مصداقی بیرونی دارد و نه می توان بر اساس منطقی خارج از داستان آن را تحلیل و درک کرد. برای زندگی در داستانهای بارتلمی باید از این جایی که هستیم کنده شویم و به جهان پر رمز و راز داستانهای یک کودک ده ساله سفر کنیم و جهان را همچون او به شکل علامت سوالی بزرگ و انگشت حیرتی بر دهان ببینیم که از ریزترین تا بزرگترین چیز، سوژه ی چالش و کنکاش قرار می گیرد تا جهان منطقی ای که برای اطراف خود در نظر گرفته ایم و طبیعتا در زبان خود نیز آن را بازنمایی کرده ایم به سخره گرفته شود و همه چیز از بیخ و بن از زیر تیغ طنز تلخ آقای نویسنده عبور کند و جان سالم به در نبرد. بارتلمی در این کتاب با همه چیز سر شوخی دارد. او داستانهایش را خیلی ساده و به دور از هر گونه آرایه ادبی- آن طور که در آثار رمانتیکها می خوانیم- روایت می کند؛ روایتی خشک و بدون هر گونه تعارف و تشریفات. اما در پس همین خشکی و هولناکی، کنایه ای طنزآلود نهفته هست که در نهایت زهر خود را روی زبان می ریزد. زبان در آثار و در ذهن مولف، در تک تک آثار این مجموعه و سایر داستانهای بارتلمی دغدغه ای همیشگی است که به چالش کشیده می شود، شکسته می شود، به بازی گرفته می شود، تحقیر می شود و در انتها همه چیز در دنیایی که این زبانِ پر از سوء تفاهم نمی تواند به تصویر بکشد، شکلی سیال و نابجا به خود می گیرد. چینش شخصیتها، اشیاء و اتفاقات در آثار بارتلمی از جمله همین کتاب حاضر اصلا شبیه ادبیاتی بر پایه منطق ارسطویی و داستانهای بالزاکی نیست. نویسنده در داستانهای این مجموعه خلاف رویه قصه پیش می رود و مسائلی غیرواقع و تخیلی و غیرمنطقی را مطرح می کند که البته غیر منطقی بر اساس منطق بیرون از متن. مثلا در داستان اول از این مجموعه ما شاهد افرادی هستیم که قصد دارند دوستشان کلبی را دار بزنند. چرا؟ هیچ دلیل منطقی ای برای این کار در داستان بازگو نمی شود. فقط به گفتن این که کلبی پایش را از گلیمش درازتر کرده بسنده می شود. در ادامه شاهد گونه ای تشریفات برای مراسم اعدام هستیم که هیچ ربطی به اصل ماجرا که همان اعدام کلبی باشد ندارند مثل نواختن موزیکی خاص توسط ارکستر، اعدام با سیم یا طناب، اعدام بر چوبه ای از جنس پوسته درخت و خیلی مسائل دیگر که اهمیتشان از اصل ماجرا بیشتر می شود به طوری که حاشیه و جزئیات جای متن اصلی داستان را می گیرد. این اتفاق شاید برای خواننده ای که عادت به خواندن این قسم داستانهای ساختارشکن ندارد کمی حالت دافعه پیدا کند. با توجه به این که شگردهای زبانی بارتلمی در زبان انگلیسی کار را برای مترجم نیز سخت تر می کند- این نیازمند بردباری و شناخت بیشتر درمورد آثار دونالد بارتلمی است- اما برای نویسندگان جوان و مخاطبان دغدغه مند ادبیات معاصر کارگاهی خلاقانه است.