پایگاه خبری الف 15 شهريور 1395 ساعت 18:02 http://alef.ir/vdcir3ap3t1avu2.cbct.html?389029 -------------------------------------------------- عنوان : اگر ساخت این سد به پایان برسد،کار همه ما تمام است! -------------------------------------------------- متن : در حالی که بسیاری از کشورهای اروپایی به دلیل خسارت های سنگین این طرح بر روی محیط زیست، کشاورزی و حیات انسانی در شهر و روستاهای عراق با احداث آن مخالف هستند، برخی کشورهای خاورمیانه که عراق آنها را دوست و برادر خود می داند در حال حمایت از ترکیه برای تکمیل این سد خانمان برانداز هستند. به گزارش تابناک در سال ۱۹۹۲ دولت ترکیه با افتتاح سد بزرگ آتاتورک بر روی رود فرات که ظرفیت آن معادل ۶۵۰ سد ایرانی بود عملاً آغاز شکل گیری ریزگردها در غرب ایران و تشدید بیابان زایی در عراق را سبب شد. هم اینک نیز خبرهایی به گوش می رسد که نشان می دهد دولت ترکیه مصمم است سد ایلیسو را این بار بر روی رود دجله احداث کند و با این کار از ورود ۵۶ درصد منابع آب دجله به خاک عراق جلوگیری کند. دولت ترکیه بنا دارد تا سد ایلیسو که بخشی از پروژه سدسازی ترکیه در جنوب شرقی این کشور است را نهایی کند. احداث این سد که ظرفیتی معادل ۳ برابر بزرگ ترین سد ایرانی یعنی کرخه دارد در نهایت سبب خواهد شد از ورود تمامی ۵۶ درصد حجم آبی که از خاک ترکیه به دجله سرازیر می شد، جلوگیری شود و فرایندهایی نظیر بیابان زایی و خشک سالی در عراق شدت یابد. سد ایلیسو یکی از سدهای بزرگ در حال احداث در کشور ترکیه است که ساخت آن از سال ۲۰۰۶ شروع شد و در سال ۲۰۱۹ به پایان خواهد رسید. با توجه به مرزی بودن این سد در جنوب شرق ترکیه و احداث آن بر روی رود دجله که به خاک عراق سرازیر می شود و محیط زیست کشور ایران را نیز به خود وابسته کرده است، این سد نیازمند مجوزهای قانونی بین المللی و جلب رضایت کشورهای ایران و عراق است که دولت ترکیه بدون اخذ مجوزهای قانونی از مجامع بین المللی در حال ساخت آن است. پایگاه خبری developmentnowدر این باره در سال ۲۰۱۲ نوشت: در حالی که بسیاری از کشورهای اروپایی به دلیل خسارت های سنگین این طرح بر روی محیط زیست، کشاورزی و حیات انسانی در شهر و روستاهای عراق با احداث آن مخالف هستند، برخی کشورهای خاورمیانه که عراق آنها را دوست و برادر خود می داند در حال حمایت از ترکیه برای تکمیل این سد خانمان برانداز هستند. پایگاه خبری مذکور در همان سال از قول دکتر اعظم الواش مدیر محیط زیست وقت عراق نوشت: سد ایلیسو در نهایت منجر خواهد شد تا زمین های کشاورزی در عراق خشک شوند، بسیاری از کشاورزان و دامداران از گرسنگی بمیرند و تمدن چند هزار ساله عراق در میان رودان نابود شود. ناگفته پیداست که تشدید فرایندهای مخرب زیست محیطی در کشور عراق با وجود تجربه یک دوره طولانی شیوع ریز گردهای عراقی که حیات انسانی در مناطق غرب و جنوب غرب ایران را با مشکل مواجه کرده بود، تا چه حد می تواند در افزایش خطر ریزگردها و تخریب محیط زیست ایران نیز مؤثر باشد. در سال ۱۹۹۲ و با احداث سد آتاتورک بر روی رود فرات شرایطی ایجاد شد که در کشور عراق درگیری های قومی و قبیله ای بر سر آب شکل بگیرد، فرایند بیابان زایی افزایش یابد و ۶۷۰ هزار هکتار مزارع کشاورزی قابلیت کشت خود را از دست بدهند. نتیجه این رخداد انسانی شکل گیری ریزگردهایی بود که به وسیله بادهای... به سمت ایران منتقل شدند و سال به سال به حجم آنها نیز افزوده شد. اکنون نیز جنوب غرب آسیا و به ویژه غرب ایران در شرایطی است که با احداث و نهایی شدن سد ایلیسو بر روی رود دجله باید در آینده نزدیک بر اثر حوادثی نظیر شیوع ریزگردها شاهد افزایش هرچه بیشتر نا آرامی های زیست محیطی خواهد بود. نگران کننده تر آنکه با ممانعت دولت ترکیه از ورود آب فرات به عراق و در نهایت تالاب هورالعظیم یک فاجعه زیست محیطی در جنوب غرب ایران شکل گرفت و تالابی که روزگاری محل صید و صیادی اهالی و سیستم طبیعی خنک کننده هوا بود رفته رفته کارکردهای انسانی خود را از دست داد. در شرایط حاضر هم نهایی شدن سد ایلیسو بر روی رود دجله، دیگر منبع آبی تالاب هورالعظیم باید منتظر مرگ قریب الوقوع این تالاب و یک فاجعه بزرگ زیست محیطی در ایران ماند. در رابطه با ماهیت و خسارت های این اقدام ترکیه، محمد درویش مدیرکل دفتر مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: دولت ترکیه که در ۲ دهه گذشته با احداث سدهای بسیاری در حوضه آناتولی جنوبی و سرچشمه های اصلی و فرات، از ورود آب به کشور سوریه و عراق جلوگیری کرده است، در حال ساخت سد ایلسیو با گنجایش ۴۳میلیارد متر مکعب و ظرفیتی معادل ۳برابر، بزرگترین سد ایران یعنی کرخه است. درویش با بیان اینکه سدهای ساخته شده بر روی دجله و فرات، تمام آب این ۲ رودخانه را می گیرند، بیان داشت: : خشک شدن تالاب های مرکزی عراق و سوریه، تبدیل تالاب هورالعظیم به بزرگ ترین کانون بحرانی ریزگرد در منطقه درگیری ۲۵استان غربی و مرکزی کشورمان با معضل ریزگردها و افزایش چشمگیر این مسئله نمونه ای از ارمغان حذف حقابه دجله و فرات است. مدیر کل دفتر مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: نابودی بیش از ۶و نیم میلیون هکتار از اراضی کشاورزی عراق، سوریه ،ایجاد کانون های فرسایش بادی و تولید گرد و خاک، خشکی عراق و گرد و غبار برخاسته از این کشور بر روی ایراناز دیگر آسیب های جبران ناپذیر اقدام دولت ترکیه با احداث سدهای گاپ است. این مقام مسئول در سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر آسیب های نگران کننده احداث سد ایلیسو در ترکیه افزود: اگر ساخت سد ایلیسو به اتمام برسد، کار همه ما تمام است و همه نقاط کشور ما درگیر ریزگرد خواهد شد؛ بنابراین ایران هر چه زودتر باید از تکمیل این سد که تا سال ۲۰۱۹ افتتاح خواهد شد، جلوگیری کند. با شرایط مذکور و نزدیکی یک فاجعه بزرگ زیست محیطی برای کشور آنچه جالب توجه است، بی تفاوتی مسئولین کشور برای پیگیری موضوع از طریق مجامع بین المللی و مذاکرات دوجانبه یا چندجانبه است. نکته ای که البته شاید حوادث تروریستی و ناامنی های سیاسی نظامی سوریه و عراق بر عملیاتی شدن آن مؤثر بوده است و البته همین حوادث نیز به زودی بحران های سیاسی نظامی را حداقل در عراق تشدید خواهد کرد. گفتنی است پیشتر برخی سازمان های مردمی و فعال در حوضه محیط زیست با انتشار بیانیه ای در رابطه با خطرهای احداث این سد نوشتند: طرح ساخت سد ايليسو بر رودخانه دجله، سرزمين هاي ميانرودان را كه از نظر طبيعي و فرهنگي داراي اهميت بسيار است، در معرض خطر قرار داده است. اين منطقه به دلايل بسيار، منحصربه فرد است: از نظر جغرافيايي، آب وهوايي و زيستي، تنوع زيادي دارد. گذار شيوه زندگي كوچ نشيني به شيوه كشاورزي يكجانشين در اين منطقه رخ داده است. وجود هزاران سايت باستاني در اين منطقه، گواه بر وجود فرهنگ هاي پرشماري است كه در اين منطقه در هم آميخته و فرصتي بي مانند را براي كسب دانش بيشتر از تاريخ بشريت فراهم ساخته اند. امروزه، ساكنان ميانرودان، به ويژه كردها، عرب ها، آرامي ها و تركمن ها، حاملان اين ميراث فرهنگي جهاني هستند. ميراث عظيم يادشده، به علت طرح ساخت سد ايليسو بر بخشي از رودخانه دجله كه در خاك تركيه قرار دارد، سخت در معرض خطر است. اين طرح، منطقه اي به گستره بيش از ۳۱۰كيلومتر مربع را در برمي گيرد و تامين معيشت هزاران نفر از ساكنان اين محدوده و اطراف آن را مختل خواهد ساخت. اين سد همچنين زيست بوم هاي ارزشمند كنار رودخانه اي را كه زيستگاه شمار زيادي گونه هاي در معرض خطر است و صدها سايت باستاني حوزه شهر تاريخي حسن كيف در تركيه و همچنين تالاب هاي ميانرودان را در عراق [و جنوب غربي ايران] تهديد مي كند