مسئله پرمخاطره بازرسی‌ها در توافق جامع

بخش تعاملی الف - میثم ظهوریان

9 خرداد 1394 ساعت 11:35


یکی از حساس‌ترین محورهای مورد اشاره در تفاهم لوزان مبحث بازرسی‌های آژانس از مراکز هسته‌ای و سایر مراکز کشورمان است. اهمیت موضوع بازرسی‌ها در توافق جامع از آن رو بیشتر می‌شود که سایر مفاد توافقنامه در بدترین شرایط فرضی ممکن است که باعث تعطیلی کامل برنامه غنی‌سازی ما ‌شود، اما به نظر می‌رسد آمریکا از بند بازرسی‌ها در این توافق به دنبال کارکردی بسیار فراتر باشند که اطلاع از ساختار و روند صنایع دفاعی و نظامی کشورمان فقط بخشی از آن است.

در تفاهم لوزان تیم مذاکره کننده نه تنها پذیرفته‌است که کشورمان می‌بایست پروتکل الحاقی را به صورت داوطلبانه اجرا و سپس تصویب کند که اجازه دسترسی‌های فراتر از پروتکل الحاقی و استفاده از فناوری‌های مدرن برای بازرسی را نیز به تعهدات کشورمان افزوده است. این در حالی است که خود پروتکل الحاقی دارای تعریفی بسیار وسیع است که به عنوان مثال بر طبق ماده ۴ آن بازرسان حداکثر ۲ ساعت قبل از بازدید از هر مرکزی می‌بایست به مسئولین کشورمان اطلاع دهند.

در موضوع بازرسی‌ها همچنین بر اساس تفاهم انجام شده در لوزان ایران ضمن تعهد نسبت به ارائه کامل اطلاعات زنجیره تامین صنعت هسته‌ای خود، به بازرسان اجازه داده‌است از تمام این زنجیره بازرسی کندکه این خود اطلاعاتی بسیار ارزشمند از زنجیره‌ای است که در طول سال‌ها شکل‌گرفته است.این در حالی است که این نوع از بازرسی در عمل باعث می‌شود در صورت پیش